เรื่องดีๆ 

ยาแก้อักเสบ... ยาครอบจักรวาลจริงหรือ?

จากคอลัมน์ สวนสุขภาพ หนังสือพิมพ์อ่างแก้ว ปีที่ 33 ฉบับที่ 3 มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
โดย ประณีต วรรณวิภูษิต

   ใครไม่เคยทานยาแก้อักเสบบ้าง? เชื่อว่าคนส่วนใหญ่บนโลกนี้ล้วนเคยทานยาแก้อักเสบมาแล้วทั้งสิ้น แต่คงไม่อาจปฏิเสธได้ว่ามีเพียงน้อยคนที่จะรู้จักวิธีใช้ยาตัวนี้อย่างถูกต้องอาจเพราะเป็นยาที่หาซื้อได้ง่าย และมีการสั่งจ่ายยาจากแพทย์บ่อยครั้งจนหลงคิดว่าเป็นยาที่มีผลข้างเคียงน้อยหรือไม่มีอันตรายมากนัก และมักเข้าใจผิดเสมอว่ายาแก้อักเสบ สามารถรักษาโรคที่มีอาการอักเสบได้ทุกอย่างคล้ายกับยาครอบจักรวาล ทั้งนี้เพื่อให้เกิดความเข้าใจและความกระจ่างต่อการใช้ยาแก้อักเสบ ผู้เขียนจึงขออธิบายสรรพคุณ ประโยชน์และข้อระมัดระวังจากการใช้ยา ดังต่อไปนี้

     ยาแก้อักเสบ เป็นชื่อที่ใช้เรียกกลุ่มยาปฏิชีวนะ (antibiotics) ที่มีฤทธิ์ในการทำลายเชื้อแบคทีเรียหรือทำให้เชื้ออ่อนแอลงจนไม่มีแรงสู้กับภูมิคุ้มกันของร่างกาย จึงมีประโยชน์ในการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียต่างๆ เช่น ทอนซิลอักเสบ หูอักเสบ หลอดลมอักเสบ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ ฝีพุพอง แผลอักเสบเป็นหนอง และเนื่องจากคำว่า "ปฏิชีวนะ" เป็นภาษาทางการแพทย์จนเกินไป จึงมีการเปลี่ยนแปลงชื่อเป็นยาแก้อักเสบ ใช้เรียกกันจนถึงปัจจุบัน แต่กลับกลายเป็นสาเหตุที่นำไปสู่การใช้ยาอย่างผิดๆ คนส่วนใหญ่เมื่อมีอาการกล้ามเนื้ออักเสบหรือมีอาการอย่างใดก็ตามที่เข้าข่ายอาการอักเสบตามร่างกาย ก็มักซื้อยาหรือให้แพทย์สั่งจ่ายยาแก้อักเสบก่อนเสมอ

      นอกจากความเข้าใจผิดในการใช้ยาแก้อักเสบอย่างพร่ำเพรื่อของคนทั่วไปแล้ว ปัญหาเชื้อโรคดื้อยานับเป็นปัญหาที่รุนแรงในประเทศไทย และเริ่มมีข้อบ่งชี้ถึงระดับการดื้อยาแก้อักเสบของคนในประเทศมากขึ้นเรื่อยๆ สาเหตุหลักเกิดจากการทานยาแก้อักเสบไม่ครบตามที่แพทย์สั่ง เพราะเชื่อว่าทานยาแก้อักเสบนานไปจะไม่ดี การหยุดยาเร็วเกินไปอาจทำให้เชื้อตายไม่หมด ซึ่งต่อไปก็จะพัฒนากลายเป็นเชื้อโรคที่ดื้อยาหรือทำให้เกิดโรคเรื้อรังได้ อีกทั้งคนส่วนใหญ่ยังมีความเชื่อผิดๆ อีกว่า ยาแก้อักเสบยิ่งแรงยิ่งดี ทั้งที่ความจริงแล้วการเลือกใช้ยาแก้อักเสบของแพทย์นั้น จะต้องเลือกใช้ตามเชื้อที่เป็น เพราะยาในกลุ่มยาปฏิชีวนะมีหลายชนิด แต่ละชนิดก็มีขอบเขตการรักษาโรคที่แตกต่างกัน

     เมื่อรู้อย่างนี้แล้ว หากใครจำเป็นต้องใช้ยาแก้อักเสบในครั้งหน้า โปรดพึงระลึกไว้เสมอว่า ยาแก้อักเสบควรใช้ให้ถูกกับเชื้อที่เป็น และใช้ให้ถูกขนาด โดยควรเลือกใช้ตัวยาที่อ่อนที่สุดที่จะได้ผลก่อนและถูกระยะเวลานั่นคือทานยาติดต่อกันจนหมด ที่สำคัญต้องไม่ลืมทานยาเพราะจะทำให้ระดับยาในเลือดไม่คงที่ ทางที่ดีควรปรึกษาแพทย์ หรือเภสัชกร ก่อนใช้ยาทุกครั้ง